Hoe designers het zorgproces verbeteren: 'minder stickers op apparaten'

'Zorg is nooit ontworpen, zorg is ontstaan.' Met die stelling legt Eva Deckers uit waarom het Catharina Ziekenhuis in Eindhoven naast artsen en verpleegkundigen ook ontwerpers in dienst heeft. Patiënten gaan van poli naar operatiekamer en verpleegafdeling, maar apparaten, systemen en afspraken sluiten vaak niet op elkaar aan. De zorgvraag groeit door vergrijzing, het budget niet onbeperkt. De zorg moet dus meer doen met dezelfde mensen en middelen.

In deze aflevering van BNR Beter bespreekt Stijn Goossens tijdens de Dutch Design Week in het Philips Museum in Eindhoven wat design kan betekenen voor de zorg. Te gast zijn Eva Deckers, hoofd AI, strategie en design bij het Catharina Ziekenhuis, Tom van Veen, zorgprocesontwerper bij het Catharina Ziekenhuis, en Barbara Koop, Head of Usability bij Philips.

Van Veen brengt zorgpaden in kaart. Hij loopt mee op de poli, de OK en de verpleegafdeling en interviewt zorgverleners en patiënten. Het ziekenhuis gebruikt daarvoor Metro Mapping: een kaart in de stijl van de metro, waarop elke halte een stap in het zorgpad is. De geprinte kaart van bijna drie meter is het startpunt voor gesprekken over knelpunten. Een voorbeeld is de nazorg na een hartinfarct. Het Catharina werkt daarvoor samen met het Máxima MC: patiënten die in het Catharina zijn gedotterd, krijgen hun nazorg op een andere plek in de regio. Zo komt er op de polikliniek cardiologie ruimte vrij. Van Veen ziet ook de grenzen van één kaart: bij honderd patiënten zie je naar zijn schatting zo’n negentig verschillende paden.

Deckers ziet zorgprocesontwerp als de manier om nieuwe technologie ook echt in gebruik te krijgen. Bij hartfalen combineerde het ziekenhuis thuismonitoring met het sneller opbouwen van medicatie, naar het voorbeeld van het internationale STRONG-HF-onderzoek. Patiënten zitten daardoor binnen zes weken op de juiste dosis, in plaats van binnen drie maanden. Over AI is ze nuchter: het zorgproces is de oplossing, AI hooguit een versneller. Echte precisiezorg ligt volgens haar mogelijk nog tien jaar voor ons.

Koop legt uit waarom usability bij medische apparatuur een wettelijk verplicht onderdeel van het ontwerpproces is. Een verkeerd begrepen knop kan in de zorg direct tot fouten leiden. Deckers noemt de instructiestickers die medewerkers op apparaten plakken het zichtbare bewijs van ontwerp dat tekortschiet. Koop wijst erop dat medische apparatuur vaak tien tot vijftien jaar meegaat. Software kan Philips bijwerken, hardware nauwelijks.

Verd