
← ORIGINS MEDIA · Nederlands15. Okt. · 5 Min.
IGNAZ SEMMELWEIS · 5 · De Semmelweis-reflex
De zekerheid die hem ondraaglijk maakte voor zijn collega's blijft niet buiten Döbling. Ze gaat met hem mee naar binnen. Van de weken die volgen op zijn aankomst, in juli achttienhonderdvijfenzestig, rest geen enkel dagboek van zijn hand. Alleen de rapporten van de bewakers en het zwijgen van Mária Weidenhofer, zijn echtgenote, die hem niet meer levend zal terugzien. Hetzelfde beroepsmilieu dat weigerde zijn handen te wassen, beslist nu, zonder hem te raadplegen, wat er moet gebeuren met de man die hun erop gewezen had.
Ergens in die veertien dagen raakt een wond aan zijn hand geïnfecteerd. Niemand in die zaal weet nog dat het bloed precies datgene vervoert wat Semmelweis sinds achttienhonderdzevenenveertig nastreefde, zonder het met wetenschappelijke precisie te kunnen benoemen.
Op dertien augustus achttienhonderdvijfenzestig sterft hij, op zevenenveertigjarige leeftijd, aan die infectie. Waar die wond precies vandaan kwam, leggen de getuigenissen uit die tijd niet nauwkeurig vast. Er is geen massale uitvaart, geen bericht dat zijn betekenis meet. De Weense geneeskunde begraaft hem met dezelfde onverschilligheid waarmee ze zijn statistieken negeerde.
Minder dan twee jaar later toont Louis Pasteur in een laboratorium in Parijs aan dat onzichtbare micro-organismen ziekte veroorzaken. Het is de kiemtheorie die Semmelweis ontbrak om ook maar iemand te overtuigen. Vrijwel gelijktijdig introduceert Joseph Lister in een operatiekamer in Glasgow carbolzuur als antisepticum. Hij vermindert de postoperatieve infecties zoals Semmelweis twintig jaar eerder de kraamvrouwenkoorts had teruggedrongen, zonder dat een van beiden hem aanvankelijk aanhaalt. De rede, wanneer ze eindelijk komt, bereikt een heel continent. Hem bereikt ze niet meer.
Zijn verdedigers zullen zeggen, met argumenten die men niet lichtvaardig terzijde moet schuiven, dat de geneeskunde van die jaren geen middel had om een juiste intuïtie van elke andere te onderscheiden. Dat het eisen van een bewijs voordat men de praktijk veranderde, de wetenschappelijke methode was zoals ze hoorde te werken. Zijn critici zullen antwoorden dat diezelfde methode bijna twee decennia nodig had om te redden wat een bekken met kalk al sinds achttienhonderdzevenenveertig redde.
Niemand die in achttienhonderdzevenenveertig in die snijzaal in Wenen stond, leefde lang genoeg om het woord bacterie in een geneeskundig handboek te lezen. De afstand tussen gelijk hebben en geloofd worden werd, in zijn geval, gemeten in jaren