ORIGINS MEDIA · Nederlands

← ORIGINS MEDIA · Nederlands1. Nov. · 4 Min.

LA MALINCHE · 2 · EEN WERELD ZONDER ÉÉN ENKELE TAAL OM ALLES TE BENOEMEN

LA MALINCHE · 2 · EEN WERELD ZONDER ÉÉN ENKELE TAAL OM ALLES TE BENOEMEN1. Nov.4 Min.

De brug die Jerónimo de Aguilar niet kon slaan, heeft nu een naam: Nahuatl. Er valt nog iets uit te leggen. Waarom er in een heel rijk dat hele volkeren schatplichtig maakte, geen enkele vertaler van die taal beschikbaar was voor de man die zojuist van een schip was gestapt aan de kust van Tabasco.

Niemand stelt met zekerheid het jaar vast waarin het meisje werd geboren dat later Marina zou heten. Historici plaatsen het tussen veertienhonderdzesennegentig en vijftienhonderdvijf. Zelfs over het dorp zijn ze het niet eens: Painala volgens Bernal Díaz, Oluta volgens andere latere kroniekschrijvers. Die onnauwkeurigheid is geen nalatigheid. Ze is het symptoom van een wereld die geen eenduidig register van zichzelf bijhield. Het verhaal van hoe ze dat adellijke huis verliet, is al verteld: in het geheim verkocht, volgens het relaas van Bernal Díaz, om de erfenis van een halfbroer veilig te stellen. Het blijft onbevestigbaar door enige andere bron.

In een huis als het hare leerde een meisje weven op een rugweefgetouw en de geborduurde huipil dragen die haar rang aangaf. Misschien ook de geschilderde tekens van de codices te herkennen, de amoxtli die de Nahua-schrijvers gebruikten om schatting en afstamming vast te leggen. Geen van die tekens diende om de klank van een vreemde taal te noteren. Het Nahua-schrift schilderde ideeën en namen, niet de klanken van de spraak. Geen enkel systeem uit de regio was geschikt om een vreemde taal op afstand te bestuderen. Een onbekende taal leren vergde in die wereld lichaam, gevangenschap of handel. Nooit een boek.

Het rijk dat vanuit Tenochtitlan werd bestuurd, was in de praktijk geen enkel land met één enkele bestuurstaal. Het maakte de Totonaken van Cempoala schatplichtig, die betaalden met katoen, veren en uitgeleende krijgers, zonder op te houden wrok te koesteren jegens de inner. Op enkele dagmarsen van diezelfde streek bleef de confederatie van Tlaxcala volledig buiten zijn greep. Gewapend. Vijandig. Ze sprak hetzelfde Nahuatl waarmee Tenochtitlan andere volkeren onderwerping afdwong: een rijk innerlijk verdeeld door dezelfde taal die het zei te verenigen.

En toch wist die wereld de taalbarrière wel degelijk te slechten, wanneer de taal een van de hare was. De verre handelaren die de routes over de landengte aflegden, tussen havens als Xicalango, reisden met tussenpersonen die in twee of drie naburige talen konden onderhandelen. Brugsprekers, onmisbaar om cacao, katoen en jade te verplaatsen tussen volkeren die gee