ORIGINS MEDIA · Nederlands

← ORIGINS MEDIA · Nederlands1 nov · 5 min

LA MALINCHE · 6 · HET OORDEEL DAT NOOIT WORDT GESLOTEN

LA MALINCHE · 6 · HET OORDEEL DAT NOOIT WORDT GESLOTEN1 nov5 min

Omstreeks vijftienhonderdzevenentwintig verschijnt in een notariële akte uit Nieuw-Spanje een volledige naam, met titel en bezit: doña Marina, encomendera van Olutla en Tetiquipaque, laaglanden nabij de rivier de Coatzacoalcos. Op geringe afstand van waar zij was geboren. Acht jaar eerder, op dat strand in Tabasco, bestond die naam nog voor niemand. Nu bestaat hij in inkt, met koninklijk zegel, naast die van haar echtgenoot Juan Jaramillo.

De encomienda schenkt haar iets wat geen enkele fase van haar jeugd haar had laten vermoeden: tribuut van inheemse arbeid, land om te beheren, een vaste plaats in de nieuwe koloniale orde. Omstreeks vijftienhonderdzesentwintig was María geboren, de dochter die zij kreeg met Jaramillo. Een huis met twee kinderen van verschillende vaders: Martín van de ene veroveraar, María van de andere. En een Spaanse achternaam die haar in geen enkel register nog zou verlaten. Voor elke inwoner van Olutla was doña Marina simpelweg de vrouwe van de encomienda. Niemand noteerde wat zij dacht toen zij dat papier ondertekende.

Kort daarna verstomt de documentatie. Omstreeks vijftienhonderdnegenentwintig sterft Marina, volgens het meest nauwgezette historische onderzoek dat beschikbaar is. Vermoedelijk aan een epidemie, pokken of een andere ziekte die per schip was meegekomen. Van het soort dat in dat decennium hele dorpen ontvolkte zonder dat iemand de doden nauwkeurig telde. Noch de plaats, noch de precieze dag is vastgelegd in enig document dat bewaard is gebleven. Sommige latere overleveringen, veel minder betrouwbaar, laten haar nog twintig jaar langer leven, gestorven in Orizaba of in Mexico-Stad, naar gelang de versie die men verkiest te geloven. De vrouw die elk beslissend woord van de verovering van een rijk vertaalde, liet geen enkele eigen zin na over hoe zij stierf.

Die stilte is geen toeval van het archief. Het is dezelfde stilte die haar altijd omgaf: niemand tekende op wat zij dacht in Potonchán, noch in Cempoala, noch in Cholula. Ook nu niet, aan het einde. Alleen werd vastgelegd wat zij besloot te vertalen.

Vijfhonderd jaar later blijven drie versies van die vrouw met elkaar twisten, zonder dat verzoening mogelijk is. Voor het nationalisme van de twintigste eeuw was zij de verraadster die een land uitleverde dat in vijftienhonderdnegentien als zodanig nog niet bestond. Voor een groot deel van de hedendaagse academische geschiedschrijving was zij een overlevende. Zij maakte van haar gevangenschap het enige machtsmiddel da